Menu

liczba odwiedzin: 324784

Dla nauczycieli

Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu stanowią przyczynę poważnych problemów dziecka oraz jego rodziców i nauczycieli zaangażowanych w proces edukacji. Dlatego ważna jest nie tylko świadomość uwarunkowań dysleksji, ale także wiedza o tym, jak sobie z nią radzić. W kolejnym odcinku cyklu dotyczącego deficytów rozwojowych u dzieci w wieku szkolnym, przedstawiam Czytelnikom pierwszą część praktycznych zaleceń do pracy z dziećmi dyslektycznymi.

Wskazówki dla nauczycieli:

Metody nauczania

Zarówno podczas edukacji jak i w procesie utrwalania wiadomości, należy angażować wielozmysłowe doświadczenia dziecka, to znaczy stosować środki audiowizualne, powtarzanie tekstu na głos, notowanie, dotyk modeli, eksponatów, ćwiczenia ruchowe-wzrokowo-słuchowe związane z treścią lekcji, reguły mnemotechniczne, ułatwiające zapamiętywanie (np. w postaci śpiewanych wierszyków, rymowanek).

Formy oceniania

Największe znaczenie dla końcowej oceny z wielu przedmiotów mają wypowiedzi ustne dziecka dyslektycznego, których powinno być znacznie więcej niż w przypadku innych dzieci. Sprawdziany pisemne należy dzielić na mniejsze części i podawać uczniowi etapami. Zbyt duże nagromadzenie informacji przeraża go i w konsekwencji nie podejmuje on żadnych działań, oddając nauczycielowi nierozwiązane zadania.

W przypadku dziecka z trudnościami w czytaniu, nauczyciel może odczytywać mu polecenia dotyczące kolejnych zadań, w których ocenie podlega odpowiedź merytoryczna, a nie poziom czytania. Sprawdziany powinny mieć też nieco inną konstrukcję graficzną, dostosowaną do możliwości percepcyjnych i przestrzennych dziecka. W niektórych przypadkach konieczna jest pomoc nauczyciela w prawidłowej rejestracji odpowiedzi na arkuszu zapisu.

W starszych klasach samodzielne prace pisemne ucznia należy oceniać głównie pod względem merytorycznym. Pod uwagę bierze się wówczas zawartą w wypracowaniu wiedzę, dobór argumentów, logikę wywodu, treść, styl i kompozycję pracy. Poprawność zapisu może stanowić tylko niewielką część składową całościowej oceny. Najlepszym sposobem jest wcześniejsze podanie uczniom punktacji za poszczególne elementy uwzględniane w ocenie, którym podlega każda praca pisemna. Jest to system oceny zgodny z najnowszymi tendencjami i zapobiega absurdalnej sytuacji przekreślenia wielogodzinnego wysiłku zainwestowanego w napisanie wypracowania z powodu trzech błędów ortograficznych.

Kontrola i ocena zeszytu

Dziecko z dysgrafią powinno mieć jak najdłużej możliwość pisania ołówkiem. Podczas pisania należy pamiętać o właściwym ułożeniu zeszytu i całego ciała, a także prawidłowym uchwycie narzędzia pisarskiego. Niekiedy pomocna może być nasadka według wzoru H. Tymichovej, ułatwiająca utrwalenie poprawnego sposobu trzymania pióra czy ołówka. Ważne jest, aby zeszyt dziecka był prowadzony w miarę starannie. Jednak w odniesieniu do dzieci z dysgrafią trudno o spełnienie tego warunku. Dlatego może ono zapisywać tylko najważniejsze informacje z lekcji. Nauczyciel powinien także kontrolować zapis polecenia pracy domowej, co ułatwi jej odrobienie.

Zeszyt dziecka z trudnościami w pisaniu należy sprawdzać częściej niż w przypadku innych dzieci. Nie powinno się to jednak odbywać w sposób urazowy, jak np.: "Popraw pismo!", "Ortografia!!!", "Zeszyt fatalny!". Taka forma uwag oddziałuje na dziecko negatywnie emocjonalnie i obniża u niego i tak już niską samoocenę. Bardziej konstruktywne jest nauczanie oparte na emocjach pozytywnych, wywołanych dostrzeżeniem i wskazaniem postępów dziecka oraz konkretnych zadań do wykonania w celu poprawy popełnionych błędów. W ocenie zeszytu należy uwzględniać wysiłek dziecka, jego motywację i starania. Te aspekty należy mu jasno komunikować.

Miejsce dziecka dyslektycznego w klasie szkolnej

Nauczyciel powinien posadzić dziecko z trudnościami w czytaniu i pisaniu blisko siebie, najlepiej w pierwszej ławce. Może je wówczas obserwować podczas samodzielnej pracy i pomagać w trudnościach. Na takiej pozycji dziecko lepiej koncentruje uwagę, ponieważ znacznie zawęża się jego pole widzenia i liczba rozpraszających bodźców. Ponadto bliskość nauczyciela zachęca dziecko do zwracania się do niego po pomoc.

Dyktanda

W klasach młodszych pisanie ze słuchu można zastąpić uzupełnianiem tekstu z lukami, zwłaszcza jeżeli chodzi o dzieci z dysgrafią, których pismo jest trudne do odczytania przez nauczyciela. Ponadto można też stosować pisanie z pamięci, chociaż ta forma substytucji jest trudniejsza w realizacji. Zwykle takie zadania przeprowadza się indywidualnie z dzieckiem w innym, dodatkowym terminie, co wymaga pewnej izolacji od reszty dzieci. Forma ta jest praktykowana w przypadku większej liczby dysortograficznych dzieci w klasie. Specyficzna jest też ocena tych prac. Błędy popełniane przez dzieci powinny stanowić punkt wyjścia i materiał do pracy terapeutycznej. Należy na marginesie podać liczbę błędów popełnionych w linijce, a zadaniem dziecka jest ich samodzielne wskazanie, znalezienie w słowniku i poprawny zapis. Ponadto może ono podać reguły ortograficzne, które warunkują pisownię danego wyrazu, układać zdania, poszukiwać wyrazów pokrewnych, tworzyć rodziny wyrazów, ilustrować graficznie wyrazy tak, aby łatwiej można było zapamiętać ich pisownię.

Pomoce dydaktyczne

Z pomocy i przyrządów pomocnych dzieciom z dysleksją rozwojową podczas nauki w klasie i w domu, najbardziej przydatne są: słowniki ortograficzne, wyrazów obcych, wyrazów bliskoznacznych, języka polskiego, poprawnej polszczyzny. Należy wdrażać dzieci do efektywnego i regularnego korzystania z nich. W tym celu bardzo ważna jest sprawność posługiwania się alfabetem, którą dziecko powinno zdobyć wcześniej.

Ponadto dzieci dysgraficzne, których pismo jest nieczytelne, mogą korzystać z maszyny do pisania bądź komputera. W starszych klasach mogą w tej formie opracowywać pisemne prace domowe oraz wszelkie pisemne prace dodatkowe. Istotne jest, aby dziecko wykonywało te zadania samodzielnie i z przyjemnością. Dopóki to możliwe należy dążyć do doskonalenia pisania ręcznego, usprawniając funkcje kinestetyczno-motoryczne z zastosowaniem rozmaitych ćwiczeń terapeutycznych.

Istotną pomocą dydaktyczną jest specjalnie przygotowywany przez dziecko notes terminów trudnych, nowych wyrazów oraz słów często używanych i błędnie zapisywanych. Można tam też umieszczać reguły ortograficzne i zasady poprawnej pisowni zilustrowane graficznie przez dziecko przy pomocy wycinków z gazet, rysunków pozwalających na lepsze zapamiętanie wzoru graficznego wyrazu.

W pracy z dzieckiem przydatny jest także dyktafon, który może być różnorodnie wykorzystywany. W młodszych klasach nauczyciel może nagrywać na taśmie informacje dla rodziców i polecenia zadań domowych. Ponadto dziecko może też nagrywać czytany przez siebie tekst w regularnych odstępach czasowych (np. raz w miesiącu), aby po pewnym czasie porównać uzyskane postępy i docenić wysiłek inwestowany w przezwyciężanie trudności. Słuchanie własnego głosu ma również znaczenie motywacyjne i zachęca do podejmowania starań w kierunku podniesienia poziomu dekodowania.

Nauczanie języków obcych

Przejawiając deficyty funkcji słuchowych i wzrokowych, dzieci z trudnościami w czytaniu i pisaniu mają problemy nie tylko z nauką języka polskiego, ale także z opanowaniem języków obcych. Nie można jednak zupełnie zrezygnować z ich nauki, trzeba rozpocząć ją tylko nieco później niż naukę czytania i pisania w języku ojczystym. W zależności od ujawnianych dysfunkcji u poszczególnych dzieci dyslektycznych, mogą być inne trudności w nauce języka obcego i dlatego postępowanie powinno być tu wysoce zindywidualizowane. Ogólnie jednak zachęca się do praktycznej komunikacji w działaniu, czyli do nauczania opartego na kontaktach z językiem w sytuacjach codziennych, np. poprzez wymianę międzynarodową, udział w obozach i koloniach językowych z dziećmi posługującymi się danym językiem jako ojczystym. Na lekcjach należy zbliżać nauczanie do bardziej praktycznego wymiaru poprzez udział w grach i zabawach językowych, angażowanie wielozmysłowych doświadczeń dziecka.

Nauczyciel języka obcego powinien być poinformowany o diagnozie przejawianych przez dziecko zaburzeń i nie dyskwalifikować jego prac pisemnych z powodu braku poprawności zapisu. Większe znaczenie dla końcowej oceny powinny mieć tu wypowiedzi ustne ucznia. Nie należy nauczać dziecka jednocześnie dwóch języków obcych, zwłaszcza pochodzących z tej samej grupy lingwistycznej (np. j. angielskiego i j. niemieckiego), ponieważ może to spowodować interferencję (ich nakładanie się) i w rezultacie niski poziom opanowania obu języków.

Informacje uzyskane z Artykułu w   miesięczniku "Remedium" , autorka Urszula Oszwa

Aktualności

Kontakt

  • Szkoła Podstawowa w Staniewicach
    Staniewice 61
    76-113 Postomino
  • 598108623

Galeria zdjęć